Categorie: Geen categorie

Tips en trucks van Herz

We schreven deze zomer al eerder over schrijfster en neuropsycholoog Rachel Herz. Speciaal voor de leden van de Engelse patiëntenvereniging voor reuk- en smaakstoornissen (Fifth Sense) schreef ze een artikel vol advies over de manier waarop je toch van eten kunt genieten wanneer je je reukzin verloren bent.

‘’Anosmie beneemt je van een groot deel van je eetplezier. Zo kun je bijvoorbeeld niet langer de heerlijke smaken van bacon of chocolade ervaren. Wat overblijft is de zoutheid en zoetheid ervan. Dat zijn absoluut prettige smaaksensaties, maar niet vergelijken met het plezier dat men voor hun reukverlies in eten had. Is er een manier om meer van eten te genieten voor mensen met anosmie?’’, vraagt Herz zich af.

Mindfulness
‘’Het antwoord is ‘ja’ ‘’, stelt ze, ‘’Door je gedachten en je andere zintuigen te gebruiken. Wanneer je heel bewust met iets bezig bent, en je je echt focust ervaar je sneller plezier. Wandelen is daar een goed voorbeeld van. Als je gehaast en gedachteloos loopt, geeft het lopen zelf je geen prettig gevoel. Maar wanneer je je bewust bent van je eiegn lichaam en je omgeving, verandert dat al gauw. Kijk om je heen, luister naar de geluiden en voel je voeten, dijen en knieën bewegen terwijl je de ene voet voor de andere zet. Zo wordt het een heel andere ervaring. Aandacht maakt het plezieriger. Onderzoek onder een groep mensen die kunnen ruiken, toonde aan dat zij meer genoten van hun maaltijd, het eten meer waardeerden en kleinere porties hen meer voldoening gaven wanneer zij met aandacht aten’’, vertelt Herz.
‘’Dat heeft niet zoveel te maken met het feit dat zij geuren kunnen onderscheiden, maar veel meer met hun focus en mindset. Zo zijn er ook verschillende studies die hebben bewezen dat rituelen uitgevoerd voor het eten- het mooi dekken van de tafel, of juist het zingen van een liedje of het klaarmaken van het eten- het plezier in eten drastisch vergroot.’’ Herz vindt het daarom de moeite waard om dit ook te doen als je niet kunt ruiken.

Kleurig kunstwerk
‘’Mensen zonder reukzin kunnen hier ook hun voordeel mee doen. Daarnaast kan het helpen om je andere zintuigen bewust in te zetten. Hierbij een aantal voorbeelden: Onze ogen kunnen van grote toegevoegde waarde zijn in onze beleving van eten. De manier waarop je je gerechten kunstig op je bord serveert kunnen van grote invloed op het plezier dat je aan de maaltijd beleeft’’, vervolgt ze, ‘’Het helpt wanneer je je de moeite neemt een mooi bord te creeëren. Sta bijvoorbeeld eens stil bij de kleuren van sausjes en bijgerechten en zoek contrasten op met de hoofd ingrediënten van je gerecht. De kans is groot dat je dan veel meer voldoening uit je maaltijd haalt.’’
We hebben natuurlijk nog meer zintuigen die we kunnen gebruiken: ‘’Ook je oren kunnen van belang zijn. Muziek die aansluit bij je avondmaal, zoals zeemanslieden bij een visgerecht, kan je ervaring van eten tot leven brengen op zowel mentaal als emotioneel gebied zodat het eten zelf plezieriger wordt.

Ruwe zuurheid
Bovendien is je tastzin een zintuig dat kunt inzetten. Houd je van zure smaken? Probeer dan eens bestek of servies met een zanderige structuur te gebruiken. Het ruwe gevoel zal de zure smaak versterken omdat we het ruwe gevoel vaak associeren met zure smaak. Herinner je je die citroenzuurtjes nog uit je jeugd? Wanneer je die nu proeft zul je het citroenaroma niet meer waarnemen, maar wellicht triggert de ruwheid je herinnering aan hoe het vroeger smaakte. Die herinnering verrijkt zo je smaakbeleving.’’
In je mond kun je ook voelen. ‘’Het is dan ook altijd goed om stil te staan bij de textuur en het mondgevoel date ten geeft. Is het romig, olieachtig of knapperig? Voelt het prettig? Vettigheid en knapperigheid worden vaak als prettig ervaren. Maar wanneer je je op de smaak focus zoals mensen die kunnen ruiken dat doen, ga je al snel voorbij aan de textuur waardoor je hier minder plezier aan beleeft. Je zou dus kunnen zeggen dat er op dat gebied misschien zelfs een klein voordeel schuilt in anosmie’’, meent Herz.

Geen competitie
‘’Ook de basissmaken worden vaak intenser waargenomen door mensen zonder reukzin. Dit komt omdat de smaak niet meer je aandacht hoeft te delen met aroma’s. Dit kan echter ook betekenen dat bepaalde smaken zo worden versterkt dat het onaangenaam wordt. Wanneer je bijvoorbeeld het zout van vis en friet te sterk proeft, kun je er wat citroensap over sprenkelen. Het is er niet alleen voor de sier, het citroenzuur vermindert het zoutgehalte dat we kunnen waarnemen omdat we daardoor zelf ook meer sodium (zout) in ons speeksel aanmaken. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar om zout in onze voiding te kunnen waarnemen, moet het voedsel zouter zijn dat het sodiumgehalte in ons speeksel’’, legt ze uit.
Tot slot trekt ze dan ook haar conclusie: ‘’Wanneer je er aandachtig bij stilstaat hoe je eten voelt, proeft, klinkt en eruit ziet, verrijkt dat je smaakbeleving. Welke gevoelens worden aangewakkert en hoe staan die in verband tot je verleden? Zo komen verloren herinneringen tot leven om de gaten te vullen voor de smaken die je zo mist. Zeker bij speciale gelegenheden of feestdagen kan dit de zingeving en het plezier van eten verhogen. Emotie is nauw verbonden met eten en geuren, zelfs wanneer je niet meer kunt ruiken.’’

Gevoel en gemis
Herz ziet nog meer overeenkomsten: ‘’Emoties en geuren geven ons zelfs heel soortgelijke informatie; ga naar wat goed is toe en ontwijk wat slecht is. Laat je zintuigen, emoties en herinneringen je plezier in eten verrijken. Ook al staat het niet gelijk aan de smaken die je mist, het zorgt er wel voor dat eten een positievere en stimulerende ervaring wordt’’, besluit ze.
Rachel Herz schreef twee boeken waarin ze reukverlies bespreekt: ‘The Scent of Desire’ en ‘Why You Eat What You Eat’. Beiden zijn enkel in het Engels te verkrijgen. Dit verhaal is dan ook een vrije vertaling van het originele artikel

Secretaris gezocht!

Uitnodiging vriendendag 2018

Verbinding tussen geur en geheugen ontdekt

Neurobiologen aan de universiteit van Toronto hebben ontdekt welk mechanisme ervoor zorgt dat we met onze herinnering levendige zintuiglijke waarnemingen kunnen oproepen. Deze ontdekking zorgt ook voor meer duidelijkheid over hoe rijk aan zintuiglijke waarnemingen onze herinneringen worden opgeslagen in ons brein.

De onderzoekers gebruikten het reukzintuig als uitgangspunt en de resultaten die daaruit voortkwamen laten niet alleen zien hoe geuren worden gerepresenteerd in ons geheugen maar zouden ook kunnen verklaren waarom reukverlies in sommige gevallen een vroeg symptoom van Alzheimer is.

Wat Waar en Wanneer
‘’Onze resultaten laten voor het eerst zien hoe de geuren die we hebben waargenomen gedurende ons leven, kunnen worden herbeleefd door herinnering’’, verklaart Afif Aqrabawi, PhD kandidaat, ‘’Kortom, we hebben ontdekt hoe we in staat zijn om de geur van appeltaart uit oma’s keuken te herinneren’’, vervolgt hij.

Er is een sterke connectie tussen herinnering en het ruiken en herkennen van geuren. Aqrabawi onderzocht dit verband in muizen. Daaruit bleek dat informatie over de plaats en tijd wordt verwerkt in een deel van ons brein dat ook geuren verwerkt; de anterior olfactorische nucleus. Over dit gedeelte van ons reukzintuig is overigens maar weinig bekend.

Wanneer je die gegevens combineert, vormt zich een wat-wanneer- en waar-herinnering. Dit verklaart volgens de PhD-kandidaat waarom we vaak nog weten wat we op specifieke momenten roken. Denk hierbij aan de geur van een geliefde (wat) toen je hem of haar voor het eerste kuste (waar en wanneer).

Nieuwe verbinding
Dit maakte hem nieuwsgierig naar de functie van anterior olfactorische nucleus, waardoor hij samen met andere wetenschappers verder onderzoek wilde doen. Hij ontwierp een test waarbij gekeken werd naar de voorkeur van muizen om aan nieuwe geuren te ruiken.

‘’Ze blijven liever langer aan een nieuwe geur ruiken, dan aan een geur die ze al kennen’’, aldus Aqrabawi. ‘’Wanneer ze deze voorkeur verliezen, herinneren ze zich de geur niet meer ook al hebben ze het wel eerder geroken. Ze ruiken het dan alsof ze het voor het eerst ruiken.’’

Tijdens het onderzoek naar de anterior olfactorische nucleus kwamen de onderzoekers een tot dan toe onbekende verbinding tegen naar de hippocampus –een gebied in de hersenen dat essentieel is voor het geheugen. En daar ligt dan ook het verband met Alzheimer. Tijdens het onderzoek konden de onderzoekers het gebrek aan het herkennen van geuren vanuit geheugen -dat voorkomt bij mensen met Alzheimer- nabootsen bij muizen door de verbinding tussen het anterior olfactorische nucleus en de hippocampus te verstoren.

Hierdoor kunnen we nu begrijpen welke verbindingen in het brein voor geurgeheugen worden gebruikt. Deze route kan worden gebruikt voor verder onderzoek.

Vroeg ontdekken
Dat reukstoornissen -en in het bijzonder problemen met geurgeheugen- een vroeg symptoom van Alzheimer kunnen zijn, is al uit meerdere onderzoeken gebleken. Wanneer een patiënt niet meer in staat is geuren te herkennen, hangt dat in het geval van Alzheimer samen met het cognitieve welzijn en de fase van de ziekte.

Daarom worden er nu reuktesten gebruikt om de ziekte in een vroeg stadium te herkennen. ‘’Omdat het functioneren van de anterior olfactorische nucleus al in een vroege fase van de ziekte vermindert. Uit onze resultaten blijkt dat patiënten met name moeite hebben om het ‘wanneer’ en ‘waar’ bij geuren te herinneren’’, aldus Aqrabawi. Wanneer er door verder onderzoek nog meer bekend is over het anterior olfactorische nucleus kunnen er tests worden ontwikkeld die Alzheimer nog directer en effectiever opsporen.

 

Bron: Afif J. Aqrabawi, Jun Chul Kim. Hippocampal projections to the anterior olfactory nucleus differentially convey spatiotemporal information during episodic odour memory. Nature Communications, 2018; 9 (1) DOI: 10.1038/s41467-018-05131-6