Auteur: Susanne de Bruin (pagina 1 van 2)

Gezocht: leden voor kascontrolecommissie

Het is weer tijd voor de jaarlijkse controle van de administratie van onze verenging! Deze check wordt uitgevoerd door twee onafhankelijke leden van onze vereniging. Zij vormen samen voor drie jaar de kascontrolecommissie.

Het kost de commissieleden ongeveer twee uur per jaar. De controle wordt gedaan op woensdag 27 februari in Tiel, reiskosten worden uiteraard vergoed.

We zijn op zoek naar twee nieuwe leden, waarvan er één als reserve aan de commissie wordt toegevoegd.

Voor de controle van de stukken is overigens geen financiële achtergrond nodig.

Aanmelden kan via Yvonne van Baal, penningmeester@reuksmaakstoornis.nl

Greet ruikt beter dankzij zoutkamer

”Ik heb weer een neus!”

Er zijn verschillende oorzaken voor reukstoornissen, zoals virale infecties, hoofdtrauma’s of genetische afwijkingen. Ook voor- of bijholteontsteking kan tijdelijk reukverlies veroorzaken. De holte die normaal gesproken gevuld zijn met lucht, zijn dan (deels) geblokkeerd door het ontstoken, gezwollen slijmvlies. Hierdoor is de luchttoevoer niet optimaal waardoor men een stuk minder ruikt en dus proeft. Greet Schouten had hier lange tijd last van.

Altijd vol

‘’Door chronische voorhoofdsholteontsteking was mijn reukzin heel beperkt. Ik rook nog wel iets, maar met de jaren was dat steeds verder afgenomen. Mijn holtes zaten altijd vol en ik had steeds hoofdpijn. Dat was natuurlijk heel vervelend’’, vertelt Greet.

Mijnwerkers

Tijdens een vakantie in Duitsland, kwam zij tot een verrassende ontdekking. ‘’Ik ging mee met een excursie naar de kaliummijnen. Daar vertelde de gids over de mijnwerkers die door het zout in de lucht nooit last hadden hebben van hun holtes’’, herinnert ze zich.

Fijne zoutdeeltjes

Zo kwam Greet op het idee een zoutkamer te bezoeken en vond er een bij haar in de buurt in Hoorn. De muren van zoutkamers zijn volledig opgebouwd uit zout. In de ruimte wordt het klimaat van zoutgrotten nagebootst. De lucht die er hangt hele fijne zoutdeeltjes die door een halogenerator worden verspreid. Die deeltjes adem je in en komen zo in je luchtwegen terecht. Omdat zout een ontstekingsremmende werking heeft, is het een uitkomst voor Greet.

Terug van weggeweest

‘’Na een paar bezoekjes had ik niet alleen minder hoofdpijn, ik had ook weer een neus’’, stelt ze, ‘’Ik rook opeens de buitenlucht weer, het voorjaar. Dat was heel lang geleden. Ik rook bijna niets meer maar nu is het heel scherp. Ik vind het heel bijzonder, omdat ik veel al was vergeten. Ik merk nu bijvoorbeeld weer dat elk huis een eigen geur heeft!’’

Zen

Om de goede resultaten te behouden, gaat ze elke week terug: ‘’Dat vind ik helemaal niet erg, het is écht mijn zen-momentje. Je kunt heerlijk ontspannen in de zoutkamer’’, legt ze uit. Ook bij anderen hoort ze goede verhalen. ‘’Ik sprak laatst een vrouw die voor het eerst weer koffie geroken had, ze was zo blij!’’, vertelt ze.

Handje helpen

Greet deelt haar verhaal niet om de zoutkamers te promoten, maar juist omdat graag anderen helpt: ‘’Ik las in de krant over de vereniging. Ik dacht direct aan de mensen die misschien wel hetzelfde probleem hebben als ik. Wie weet zijn zij wel net zo gebaat bij de zoutkamer’’, besluit ze

Goede voornemens: Jurgen gaat voor meer groenten en minder vlees

Minder vloeken, vaker sporten, harder sparen… We zijn al halverwege januari en dat betekent dat veel mensen hun best doen zich aan hun goede voornemens te houden of deze stiekem zelfs  al overboord hebben gegooid. Zo niet Jurgen Verboven, die ondanks zijn anosmie vastberaden is gezonder te gaan eten.

Vette hap
Zijn reukverlies maakt het hem echter niet bepaald gemakkelijk. Wie niets ruikt moet het hebben van de vijf tongsmaken en mondgevoel. De smaakbeleving is dus beperkt en de voorkeuren daardoor lang niet altijd verstandig: ‘’Chips en kroketten, dat zijn echt mijn grootste valkuilen’’, bekent hij lachend. ‘’Sinds mijn ik mijn reuk ben kwijtgeraakt heb ik een hang naar heel krokante, zoute dingen. Heel zoute naturelchips vind ik het fijnst om te eten’’, vervolgt hij.

Maar dat soort junkfood is natuurlijk niet gezond en bovendien slecht voor de lijn. ‘’Met de jaren merk je wel dat de kilo’s er gemakkelijker aan komen’’, geeft Jurgen toe, ‘’Ik wil echt meer groenten gaan eten’’, stelt hij.

Hoofdtrauma
Jurgen verloor zijn reukzin in 2010 bij een scooterongeluk. ‘’Ik knalde tegen een boom, mijn voorhoofd en de linkerhelft van mijn gezicht waren verbrijzeld’’, vertelt hij. ‘’Om me te kunnen redden, hebben de artsen mijn reukorgaan tijdens de operatie zwaar moeten kneuzen. Naderhand is me gezegd dat ik, wanneer mijn reuk niet binnen een jaar terug zou terugkomen, ik waarschijnlijk nooit meer kan ruiken’’, herinnert hij zich. Inmiddels zijn we acht jaar verder en probeert hij ondanks zijn anosmie en ander hersenletsel het beste van elke dag te maken. Mede om die reden emigreerde Jurgen met zijn gezin naar Spanje.

‘’Ironsich genoeg heb ik pas na mijn ongeluk écht leren koken. En ik ben best goed geworden, al zeg ik het zelf’’, grapt hij, ‘’Ik ben gek op experimenteren, ik proef het zelf toch niet.’’ Een tijdje geleden kookte hij samen met een vriendin voor 12 vrienden een 10-gangen diner. ‘’Geweldig leuk om te doen. Ik ben ook gek op heel veel verschillende kleine gerechtjes. Met de tapas hier in Spanje zit ik dus helemaal goed!’’

Sambal smeren
Sinds zijn reukverlies ligt de focus in smaakbeleving voor Jurgen niet alleen op zout en knapperig, maar ook het mondgevoel is belangrijk. ‘’Structuur, temperatuur, kleur en ik ben veel pittiger gaan eten… Ik smeer bijna overal sambal op.’’ Groenten behoren niet tot zijn favorieten dus: ‘’Broccoli is nog wel oké, maar ook niet zeven dagen per week’’, vindt Jurgen. Welke groente hij ronduit vies vindt? ‘’Courgette. Die structuur is voor mij echt om te kokhalzen. Rauw door een salade gaat het wel, maar zodra het eenmaal in de pan is geweest… Verschrikkelijk’’, biecht hij op.

Die courgettes worden echter vaak gebruikt in vegetarische gerechten, en die staan wel degelijk op zijn wensenlijstje: ‘’Het is de bedoeling minder vlees te gaan eten. Met name voor mijn gezondheid en het milieu, maar ook omdat ik niet achter de vleesindustrie sta. Dat mensen vlees eten vind ik geen probleem, maar de manier waarop het nu gaat staat me tegen. Daarom wordt het mijn uitdaging om groente op verschillende manieren te bereiden zodat het spannender wordt om te eten. Dat is wat ik wil gaan proberen de komende tijd’’, aldus Jurgen.

Jerusalem
Wat nu als je die groenten een pittige twist geeft? ‘’Ik wil meer curry’s en tajine gerechten gaan eten. Die kruiden uit het Midden-Oosten, zoals kaneel en ras el hanout werken het best voor mij. Daarom is het kookboek ‘Jerusalem’ van Ottolenghi wat mij betreft ook echt een aanrader voor mensen met anosmie.’’, besluit hij

Reukzin opgewekt door elektroden in neusholten

Wetenschappers hebben voor de eerste keer in de geschiedenis reukzin bij mensen kunnen opwekken met behulp van elektronische stimulatie. De zenuwen werden geprikkeld in de bulbus olfactorius, het deel in de hersenen waar geurdeeltjes worden omgezet naar informatie dat vervolgens verspreid wordt naar gebieden dieper in het brein.

De moeite waard
De wetenschappers van Massachusetts Eye and Ear deelden de resultaten van hun proef eind 2018 op het internationale forum voor Allergie en Rhinologie. Het team stelt dat hun resultaten een eerste aanzet geven om in de toekomst implantaten te ontwikkelen die bij reukverlies de reukzin terug kunnen brengen.

‘’Ons werk laat zien dat de technologie om reukzin te herstellen het waard is om verder te bestuderen’’, stelt een van de onderzoekers, Eric Holbrook. ‘’Het ontwikkelen van cochleaire implantaten (ten behoeve van het gehoor) kwam ook niet echt van de grond tot iemand elektroden in het slakkenhuis stak en ontdekte dat de patiënt een bepaalde frequentie waarnam’’, vervolgt hij.

Ingrijpend verlies
Reukverlies, ofwel anosmie, komt naar schatting bij 5% van de wereldbevolking voor. Waar in sommige gevallen de achterliggende oorzaken zoals poliepen behandeld kunnen worden, is dat in het geval van zenuwschade een stuk complexer.

Onze reukzin draagt echter niet alleen bij aan onze levenskwaliteit, maar ook aan onze veiligheid in het dagelijks leven. Met onze reuk herkennen we bijvoorbeeld rook wanneer er brand is, gaslekken en bedorven voedsel. Ook de eetlust kan afnemen doordat smaak en reuk zo nauw verbonden zijn.

Geur door elektroden
De resultaten die het platform zijn gepubliceerd tonen aan dat er een reële kans is dat er ook voor patiënten met reukverlies een implantaat ontwikkeld kan worden. In het rapport beschrijven de wetenschappers de endoscopische procedures waarbij zij elektroden plaatsen in de neusholten van vijf patiënten van wie de reukzin intact is. Drie van hen vertellen over het waarnemen van geuren zoals uien, zure en fruitige aroma’s als reactie op de elektronische stimulans.

Deze doorbraak bij menselijke patiënten opent deuren voor de ontwikkeling van een ‘’neus-implantaat’’. Desalniettemin waarschuwen de onderzoekers wel dat het concept van zo’n implantaat meer vereist dan de huidige technologie die er voor de cochleaire implantaten beschikbaar is.

Toekomstdroom
‘’Er is momenteel zo weinig dat we kunnen doen voor deze patiëntengroep. We hopen er uiteindelijk in te slagen om de reukzin te herstellen bij de patiënten die deze verloren zijn’’, aldus Holbrook. ‘’We weten nu dat elektrische prikkels ervoor kunnen zorgen dat de bulbus olfactorius geuren waarneemt. Dat is bemoedigend’’, besluit hij.

 

Reukverlies vertelt de wetenschap meer over ziektes

Mei Peng is onderzoeker aan de Universiteit van Otago en gespecialiseerd in zintuiglijke waarnemingen. Uit haar resultaten blijkt dat het reukvermogen het leven niet alleen prettiger maakt, maar ook een indicatie geeft van onze fysieke en mentale gezondheid. Als zij moest kiezen tussen het verlies van haar reukzin of smaak, zou ze naar eigen zeggen zeker voor de laatste optie gaan.

Ze weet dat veel mensen denken dat smaak belangrijker is voor onze kwaliteit van leven. Toch is ze het daar niet mee eens: met je smaak kun je maar vijf basissmaken onderscheiden terwijl we miljoenen verschillende geuren kunnen waarnemen.

‘’Geur is veel complexer dan smaak’’ stelt ze, ‘’Een kop koffie, waarvan je zou zeggen dat het een koffiegeur heeft, bevat eigenlijk 300 verschillende geurdeeltjes die samen koffie naar koffie laten ruiken.’’

De meerwaarde van geur
Iemand die niets meer proeft, mist de zoetheid van een aardbei of het zuur van citroen. Maar dankzij hun reukzin kunnen ze de smaaknuances van de vruchten nog wel waarnemen. ‘’Men denkt dat je de smaak in je mond waarneemt, maar dat gebeurt juist in je neus. Daarom zou ik liever niet meer proeven dan niet meer ruiken’’, legt Peng uit.

Samen met andere researchers komt ze nu tot de conclusie dat onze reukzin er niet alleen voor zorgt dat onze kwaliteit van leven hoger is. Het is ook nauw verbonden met onze mentale en fysieke gesteldheid.

Het is al langer bekend dat reukverlies een vroeg symptoom van zowel Alzheimer als Parkinson kan zijn. De wetenschap vermoedt dat dit komt door veranderingen in de bulbus olfactorius, het deel in onze hersenen waarin geuren worden herkend.

Veranderingen in dit gebied worden ook wel geassocieerd met depressies. De bulbus olfactorius van mensen met een depressie kan zelfs krimpen waardoor zij minder gevoelig worden voor geuren.

Kiezen voor tongsmaken
Recent vond Peng ook een verband tussen obesitas en reukverlies. Ze was de hoofdauteur van een studie die werd gepubliceerd in November. Daaruit bleek dat hoe beter een persoon kan ruiken, hoe groter de kans dat hij of zij een slank postuur heeft. Mensen die geuren niet goed konden onderscheiden, hadden vaker overgewicht.

Een mogelijk verklaring is volgens Peng, dat mensen met een verminderde reukzin sneller kiezen voor vet, zoet of zout voedsel. Ze zwichten sneller voor bacon en stroop bij het ontbijt dan gezonde cruesli met weinig suiker.

‘’Doordat je minder ruikt, geven de smaaknuances en aroma’s minder voldoening. Daarom wordt er wellicht eerder geneigd naar voedsel waarin de basissmaken naar voren komen.’’

Volgens haar komt het effect het sterkst tot uiting bij mensen die voor hun reukverlies al obesitas hebben. Dit zou kunnen betekenen dat het overgewicht veranderingen veroorzaakt in de stofwisseling dat het reukvermogen beïnvloedt. Dit zou het moeilijker kunnen maken om voor gezonde voeding te kiezen.

Waarschuwingssignaal
Obesitas is volgens Peng slechts een van de vele oorzaken van reukverlies. Andere oorzaken zijn bijvoorbeeld hoofdtrauma’s, virale infecties of het gebruik van bepaalde neussprays of drugs.

Een andere reden kan het ontwikkelen van Parkinson of Alzheimer zijn. Wetenschapper Maurice Curtis van de Universiteit van Auckland vergelijkt de veranderingen in de bulbus olfactorius zelfs met een ‘kanarie in een kolenmijn’.  Hij stelt dat de reden waarom de bulbus olfactorius als eerst aangetast wordt zou kunnen zijn dat dit deel van de hersenen het meest wordt blootgesteld aan de buitenwereld. Een nog onbekende invloed komt de bulbus olfactorius wellicht binnen om van daaruit de andere delen van het brein te bereiken. Hierbij wordt gedacht aan bacteriën, virussen of giftige stoffen in de leefomgeving.

Omdat het reukverlies in de meeste gevallen heel geleidelijk gaat, merkt men het vaak pas laat op. Simpele reuktesten kunnen het in de toekomst mogelijk maken om Alzheimer en Parkinson in een vroeg stadium op te sporen. Hierdoor zouden patiënten hun behandeling kunnen starten  voor zij ernstige symptomen ontwikkelen.

‘’Dat is onze droom, maar we hebben ook betere behandelingen nodig’’, meent Curtis, ‘’Daar werken we nu naartoe’.’’

Dit artikel werd -in het Engels- gepubliceerd in the new Zealand Listener op 15 december 2018.

 

Lucificer na toiletbezoek: werkt niet maar helpt wel!

Ruik ik fris? Hoe ruikt mijn woning en wat ruikt degene die na mij het toilet binnengaat? Veel leden voelen zich onzeker over de geurtjes om hen heen en proberen vaak mogelijk onprettige geuren voor hun omgeving te maskeren. Een bekende methode is het afsteken van een lucifer na een bezoek aan het toilet, maar werkt dat nu wel echt? Ja en nee: de meningen zijn verdeeld.

Brandt niet
De geur van ontlasting is in een toiletruimte sterk verdund. Volgens Jos van den Broek, biochemicus en docent wetenschapscommunicatie aan de Leidse universiteit, brandt zulke ijle damp niet meer. Hij noemt de verbrandingstheorie daarom ‘flauwekul’. Bovendien meent hij dat een lucifer te klein is om een paar kubieke meter geurdeeltjes te verbranden.

Reukzin verdoofd
De Australische scheikundige John Christie heeft een andere verklaring. Hij stelt dat luciferkoppen veel zwavel bevatten. Bij ontbranding wordt zwavel omgezet in zwaveldioxide. Dit gas heeft een heel doordringende geur waar de neus bijzonder gevoelig voor is. Daardoor raakt de reukzin zelfs gedeeltelijk verdoofd. Hierdoor onstaat wellicht het idee dat we de geur van ontlasting minder goed waarnemen wanneer we een lucifer aansteken. Een manier om je neus een beetje voor de gek te houden dus.

Aangenaam verrast
Volgens Van den Broek is er ook een psychologisch element dat een rol speelt. Men verwacht al snel een onprettige lucht in een toilet. Vaak is iemand daardoor al aangenaam verrast wanneer niet de geur van ontlasting maar zwavel in  de ruimte hangt.

Missie geslaagd
Kortom; het afstrijken van een lucifer neemt de geur van ontlasting niet weg. Wel zorgt het ervoor dat degene na jou het minder snel zal waarnemen. Daardoor dient deze methode toch zijn doel!

Tips en trucks van Herz

We schreven deze zomer al eerder over schrijfster en neuropsycholoog Rachel Herz. Speciaal voor de leden van de Engelse patiëntenvereniging voor reuk- en smaakstoornissen (Fifth Sense) schreef ze een artikel vol advies over de manier waarop je toch van eten kunt genieten wanneer je je reukzin verloren bent.

‘’Anosmie beneemt je van een groot deel van je eetplezier. Zo kun je bijvoorbeeld niet langer de heerlijke smaken van bacon of chocolade ervaren. Wat overblijft is de zoutheid en zoetheid ervan. Dat zijn absoluut prettige smaaksensaties, maar niet vergelijken met het plezier dat men voor hun reukverlies in eten had. Is er een manier om meer van eten te genieten voor mensen met anosmie?’’, vraagt Herz zich af.

Mindfulness
‘’Het antwoord is ‘ja’ ‘’, stelt ze, ‘’Door je gedachten en je andere zintuigen te gebruiken. Wanneer je heel bewust met iets bezig bent, en je je echt focust ervaar je sneller plezier. Wandelen is daar een goed voorbeeld van. Als je gehaast en gedachteloos loopt, geeft het lopen zelf je geen prettig gevoel. Maar wanneer je je bewust bent van je eiegn lichaam en je omgeving, verandert dat al gauw. Kijk om je heen, luister naar de geluiden en voel je voeten, dijen en knieën bewegen terwijl je de ene voet voor de andere zet. Zo wordt het een heel andere ervaring. Aandacht maakt het plezieriger. Onderzoek onder een groep mensen die kunnen ruiken, toonde aan dat zij meer genoten van hun maaltijd, het eten meer waardeerden en kleinere porties hen meer voldoening gaven wanneer zij met aandacht aten’’, vertelt Herz.
‘’Dat heeft niet zoveel te maken met het feit dat zij geuren kunnen onderscheiden, maar veel meer met hun focus en mindset. Zo zijn er ook verschillende studies die hebben bewezen dat rituelen uitgevoerd voor het eten- het mooi dekken van de tafel, of juist het zingen van een liedje of het klaarmaken van het eten- het plezier in eten drastisch vergroot.’’ Herz vindt het daarom de moeite waard om dit ook te doen als je niet kunt ruiken.

Kleurig kunstwerk
‘’Mensen zonder reukzin kunnen hier ook hun voordeel mee doen. Daarnaast kan het helpen om je andere zintuigen bewust in te zetten. Hierbij een aantal voorbeelden: Onze ogen kunnen van grote toegevoegde waarde zijn in onze beleving van eten. De manier waarop je je gerechten kunstig op je bord serveert kunnen van grote invloed op het plezier dat je aan de maaltijd beleeft’’, vervolgt ze, ‘’Het helpt wanneer je je de moeite neemt een mooi bord te creeëren. Sta bijvoorbeeld eens stil bij de kleuren van sausjes en bijgerechten en zoek contrasten op met de hoofd ingrediënten van je gerecht. De kans is groot dat je dan veel meer voldoening uit je maaltijd haalt.’’
We hebben natuurlijk nog meer zintuigen die we kunnen gebruiken: ‘’Ook je oren kunnen van belang zijn. Muziek die aansluit bij je avondmaal, zoals zeemanslieden bij een visgerecht, kan je ervaring van eten tot leven brengen op zowel mentaal als emotioneel gebied zodat het eten zelf plezieriger wordt.

Ruwe zuurheid
Bovendien is je tastzin een zintuig dat kunt inzetten. Houd je van zure smaken? Probeer dan eens bestek of servies met een zanderige structuur te gebruiken. Het ruwe gevoel zal de zure smaak versterken omdat we het ruwe gevoel vaak associeren met zure smaak. Herinner je je die citroenzuurtjes nog uit je jeugd? Wanneer je die nu proeft zul je het citroenaroma niet meer waarnemen, maar wellicht triggert de ruwheid je herinnering aan hoe het vroeger smaakte. Die herinnering verrijkt zo je smaakbeleving.’’
In je mond kun je ook voelen. ‘’Het is dan ook altijd goed om stil te staan bij de textuur en het mondgevoel date ten geeft. Is het romig, olieachtig of knapperig? Voelt het prettig? Vettigheid en knapperigheid worden vaak als prettig ervaren. Maar wanneer je je op de smaak focus zoals mensen die kunnen ruiken dat doen, ga je al snel voorbij aan de textuur waardoor je hier minder plezier aan beleeft. Je zou dus kunnen zeggen dat er op dat gebied misschien zelfs een klein voordeel schuilt in anosmie’’, meent Herz.

Geen competitie
‘’Ook de basissmaken worden vaak intenser waargenomen door mensen zonder reukzin. Dit komt omdat de smaak niet meer je aandacht hoeft te delen met aroma’s. Dit kan echter ook betekenen dat bepaalde smaken zo worden versterkt dat het onaangenaam wordt. Wanneer je bijvoorbeeld het zout van vis en friet te sterk proeft, kun je er wat citroensap over sprenkelen. Het is er niet alleen voor de sier, het citroenzuur vermindert het zoutgehalte dat we kunnen waarnemen omdat we daardoor zelf ook meer sodium (zout) in ons speeksel aanmaken. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar om zout in onze voiding te kunnen waarnemen, moet het voedsel zouter zijn dat het sodiumgehalte in ons speeksel’’, legt ze uit.
Tot slot trekt ze dan ook haar conclusie: ‘’Wanneer je er aandachtig bij stilstaat hoe je eten voelt, proeft, klinkt en eruit ziet, verrijkt dat je smaakbeleving. Welke gevoelens worden aangewakkert en hoe staan die in verband tot je verleden? Zo komen verloren herinneringen tot leven om de gaten te vullen voor de smaken die je zo mist. Zeker bij speciale gelegenheden of feestdagen kan dit de zingeving en het plezier van eten verhogen. Emotie is nauw verbonden met eten en geuren, zelfs wanneer je niet meer kunt ruiken.’’

Gevoel en gemis
Herz ziet nog meer overeenkomsten: ‘’Emoties en geuren geven ons zelfs heel soortgelijke informatie; ga naar wat goed is toe en ontwijk wat slecht is. Laat je zintuigen, emoties en herinneringen je plezier in eten verrijken. Ook al staat het niet gelijk aan de smaken die je mist, het zorgt er wel voor dat eten een positievere en stimulerende ervaring wordt’’, besluit ze.
Rachel Herz schreef twee boeken waarin ze reukverlies bespreekt: ‘The Scent of Desire’ en ‘Why You Eat What You Eat’. Beiden zijn enkel in het Engels te verkrijgen. Dit verhaal is dan ook een vrije vertaling van het originele artikel

Secretaris gezocht!

Uitnodiging vriendendag 2018

Verbinding tussen geur en geheugen ontdekt

Neurobiologen aan de universiteit van Toronto hebben ontdekt welk mechanisme ervoor zorgt dat we met onze herinnering levendige zintuiglijke waarnemingen kunnen oproepen. Deze ontdekking zorgt ook voor meer duidelijkheid over hoe rijk aan zintuiglijke waarnemingen onze herinneringen worden opgeslagen in ons brein.

De onderzoekers gebruikten het reukzintuig als uitgangspunt en de resultaten die daaruit voortkwamen laten niet alleen zien hoe geuren worden gerepresenteerd in ons geheugen maar zouden ook kunnen verklaren waarom reukverlies in sommige gevallen een vroeg symptoom van Alzheimer is.

Wat Waar en Wanneer
‘’Onze resultaten laten voor het eerst zien hoe de geuren die we hebben waargenomen gedurende ons leven, kunnen worden herbeleefd door herinnering’’, verklaart Afif Aqrabawi, PhD kandidaat, ‘’Kortom, we hebben ontdekt hoe we in staat zijn om de geur van appeltaart uit oma’s keuken te herinneren’’, vervolgt hij.

Er is een sterke connectie tussen herinnering en het ruiken en herkennen van geuren. Aqrabawi onderzocht dit verband in muizen. Daaruit bleek dat informatie over de plaats en tijd wordt verwerkt in een deel van ons brein dat ook geuren verwerkt; de anterior olfactorische nucleus. Over dit gedeelte van ons reukzintuig is overigens maar weinig bekend.

Wanneer je die gegevens combineert, vormt zich een wat-wanneer- en waar-herinnering. Dit verklaart volgens de PhD-kandidaat waarom we vaak nog weten wat we op specifieke momenten roken. Denk hierbij aan de geur van een geliefde (wat) toen je hem of haar voor het eerste kuste (waar en wanneer).

Nieuwe verbinding
Dit maakte hem nieuwsgierig naar de functie van anterior olfactorische nucleus, waardoor hij samen met andere wetenschappers verder onderzoek wilde doen. Hij ontwierp een test waarbij gekeken werd naar de voorkeur van muizen om aan nieuwe geuren te ruiken.

‘’Ze blijven liever langer aan een nieuwe geur ruiken, dan aan een geur die ze al kennen’’, aldus Aqrabawi. ‘’Wanneer ze deze voorkeur verliezen, herinneren ze zich de geur niet meer ook al hebben ze het wel eerder geroken. Ze ruiken het dan alsof ze het voor het eerst ruiken.’’

Tijdens het onderzoek naar de anterior olfactorische nucleus kwamen de onderzoekers een tot dan toe onbekende verbinding tegen naar de hippocampus –een gebied in de hersenen dat essentieel is voor het geheugen. En daar ligt dan ook het verband met Alzheimer. Tijdens het onderzoek konden de onderzoekers het gebrek aan het herkennen van geuren vanuit geheugen -dat voorkomt bij mensen met Alzheimer- nabootsen bij muizen door de verbinding tussen het anterior olfactorische nucleus en de hippocampus te verstoren.

Hierdoor kunnen we nu begrijpen welke verbindingen in het brein voor geurgeheugen worden gebruikt. Deze route kan worden gebruikt voor verder onderzoek.

Vroeg ontdekken
Dat reukstoornissen -en in het bijzonder problemen met geurgeheugen- een vroeg symptoom van Alzheimer kunnen zijn, is al uit meerdere onderzoeken gebleken. Wanneer een patiënt niet meer in staat is geuren te herkennen, hangt dat in het geval van Alzheimer samen met het cognitieve welzijn en de fase van de ziekte.

Daarom worden er nu reuktesten gebruikt om de ziekte in een vroeg stadium te herkennen. ‘’Omdat het functioneren van de anterior olfactorische nucleus al in een vroege fase van de ziekte vermindert. Uit onze resultaten blijkt dat patiënten met name moeite hebben om het ‘wanneer’ en ‘waar’ bij geuren te herinneren’’, aldus Aqrabawi. Wanneer er door verder onderzoek nog meer bekend is over het anterior olfactorische nucleus kunnen er tests worden ontwikkeld die Alzheimer nog directer en effectiever opsporen.

 

Bron: Afif J. Aqrabawi, Jun Chul Kim. Hippocampal projections to the anterior olfactory nucleus differentially convey spatiotemporal information during episodic odour memory. Nature Communications, 2018; 9 (1) DOI: 10.1038/s41467-018-05131-6

Oudere berichten